
Mỗi mùa công bố điểm, đội ngũ chúng tôi nhận rất nhiều tin nhắn gần giống nhau. Tư vấn chọn ngành đại học khi điểm thi không như kỳ vọng là việc chúng tôi làm gần như mỗi ngày trong mùa tuyển sinh. Có bạn nhắn lúc nửa đêm, giọng đầy hoang mang vì thiếu đúng nửa điểm so với ngành mơ ước. Có phụ huynh gọi điện, chỉ hỏi một câu: giờ phải làm sao? Bài này tổng hợp những gì chúng tôi đúc kết được qua nhiều năm đồng hành cùng học sinh và phụ huynh.
Điểm Thi Chưa Như Ý Thường Khiến Học Sinh Rơi Vào Trạng Thái Hoang Mang

Tâm Lý Hoang Mang Dễ Dẫn Đến Quyết Định Vội Vàng
Cảm giác hụt hẫng lúc này rất thật, và không ai trách được các em. Cả năm ôn thi, kỳ vọng dồn hết vào một ngành, một trường. Khi điểm không đạt, nhiều bạn chỉ muốn chốt ngay một lựa chọn khác cho nhẹ đầu.
Chúng tôi từng gặp một bạn đăng ký nguyện vọng bổ sung chỉ trong một buổi tối. Bạn chọn một ngành có điểm chuẩn vừa đủ đậu, nhưng chưa tìm hiểu chương trình học. Đến cuối học kỳ một, bạn mới nhận ra ngành này không hợp với mình. Bạn phải xin bảo lưu để thi lại năm sau, tức là mất gần một năm học.
Vì vậy, trước khi bấm nút xác nhận, hãy dành ít nhất vài ngày để đọc kỹ thông tin về ngành mình định chọn.
Thiếu Thông Tin Khiến Nhiều Lựa Chọn Phù Hợp Bị Bỏ Qua
Rất nhiều học sinh chỉ biết đến vài ngành đang nổi được nhắc trên mạng xã hội. Các ngành gần giống, cùng khối kiến thức nhưng điểm chuẩn thấp hơn, thì lại không được quan tâm đúng mức.
Lấy một ví dụ đơn giản. Một bạn thi khối A muốn học công nghệ thông tin nhưng thiếu điểm. Bạn không biết rằng ngành kỹ thuật phần mềm cũng đào tạo kiến thức khá tương đồng. Ở một số trường khác, ngành hệ thống thông tin quản lý cũng là lựa chọn gần giống. Điểm chuẩn của những ngành này thường thấp hơn vài điểm so với ngành hot nhất trường.
Thiếu thông tin khiến nhiều em nghĩ rằng chỉ có hai đường: đậu ngành mơ ước, hoặc học một ngành hoàn toàn xa lạ. Ở khoảng giữa, thực ra còn rất nhiều phương án đáng cân nhắc.
Nhìn Nhận Lại Ngành Học Liên Quan Và Các Hệ Đào Tạo

Ngành Học Liên Quan Có Thể Là Cánh Cửa Khác Dẫn Đến Cùng Một Đích
Khi không đậu ngành mong muốn, bước đầu tiên chúng tôi thường gợi ý là xem lại phổ điểm. Nhiều ngành có tên gọi khác nhau nhưng khối lượng môn học nền tảng trùng khá nhiều, đặc biệt trong hai năm đầu.
Ví dụ, ngành marketing và ngành kinh doanh thương mại thường học chung phần lớn các môn kinh tế vi mô, nguyên lý kế toán và thống kê ở năm nhất, năm hai. Nhà tuyển dụng thường quan tâm đến kỹ năng thực tế hơn là tên ngành ghi trên bằng.
Chúng tôi từng tư vấn cho một em không đậu ngành tài chính ngân hàng. Bạn chuyển sang học kế toán tại cùng trường và vẫn tích lũy được nhiều môn tài chính doanh nghiệp. Khi ra trường, bạn xin được việc ở bộ phận phân tích tài chính.
Cùng Một Ngành Nhưng Khác Trường, Khác Hệ Đào Tạo Vẫn Đáng Cân Nhắc
Điểm chuẩn của cùng một ngành có thể chênh nhau khá lớn giữa các trường. Các chương trình đều phải đáp ứng khung đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, nên bạn có thể yên tâm hơn về giá trị văn bằng khi lựa chọn trường có điểm chuẩn phù hợp.
Các hệ đào tạo phổ biến thường có đặc điểm khác nhau:
- Hệ đại trà: học phí thấp hơn nhưng điểm chuẩn thường cao hơn.
- Hệ chất lượng cao: học phí cao hơn, điểm chuẩn thường thấp hơn vài điểm.
- Hệ liên kết quốc tế: mở ra cơ hội học chuyển tiếp ở nước ngoài, phù hợp nếu bạn đã có kế hoạch du học về sau.
Bạn nên xem kỹ mức học phí và các điều kiện đi kèm trước khi quyết định, đừng chỉ nhìn vào con số điểm chuẩn.
Nhiều bạn còn phân vân giữa học trong nước và đi du học. Chúng tôi có một bài viết riêng bàn kỹ về nên chọn học đại học trong nước hay đi du học. Bạn cũng có thể đối chiếu thêm với các quy định chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo trước khi quyết định cuối cùng.
Cách Chọn Ngành Thay Thế Phù Hợp Với Năng Lực Và Đam Mê

Ưu Tiên Ngành Gần Với Đam Mê Ban Đầu Để Giữ Động Lực Học
Nguyên tắc đầu tiên chúng tôi luôn nhắc học sinh là đừng chọn ngành chỉ vì dễ đậu. Hãy tìm ngành có ít nhất một phần nội dung gắn với đam mê cũ, để động lực học tập không bị đứt gãy.
Chẳng hạn, một bạn mê công nghệ nhưng trượt ngành khoa học máy tính có thể cân nhắc ngành quản trị thông tin. Ngành này vẫn làm việc với dữ liệu, hệ thống và phần mềm. Bạn có thể đọc thêm về học ngành quản trị trong bối cảnh doanh nghiệp tự động hóa.
Tham Khảo Người Tư Vấn Trước Khi Quyết Định
Một buổi tư vấn khoảng ba mươi phút có thể giúp tránh một quyết định sai kéo dài bốn năm đại học. Người tư vấn có kinh nghiệm thường hỏi về sở thích, điểm mạnh và hoàn cảnh gia đình trước khi gợi ý bất kỳ ngành nào.
Bạn cũng nên nhìn xa hơn tới xu hướng nghề nghiệp. Không ít công việc văn phòng đang thay đổi nhanh vì công nghệ. Bạn có thể đọc thêm về những công việc văn phòng dễ bị thay thế và cách sinh viên nên chuẩn bị.
Đọc Kỹ Khối Thi Và Năng Lực Bản Thân Trước Khi Nộp Nguyện Vọng
Trước khi nộp nguyện vọng bổ sung, hãy đối chiếu năng lực thật với yêu cầu của từng khối thi. Một em học tốt môn tự nhiên nhưng yếu ngoại ngữ không nên chọn khối có môn tiếng Anh nhân hệ số cao.
Chúng tôi có một hướng dẫn đầy đủ về chọn ngành và khối thi đại học đúng với năng lực.
Giữ Tinh Thần Vững Vàng Để Chọn Đúng Ngành Phù Hợp Với Mình

Điểm thi chưa như kỳ vọng chưa phải là dấu chấm hết. Nhiều học sinh đã tìm được hướng đi phù hợp khi chịu bình tĩnh nhìn lại. Điều quan trọng nhất là không đưa ra quyết định khi còn hoang mang.
Hãy dành vài ngày tìm hiểu kỹ các phương án thay thế trước khi nộp nguyện vọng bổ sung. Nếu vẫn phân vân, bạn có thể tìm một người tư vấn tuyển sinh đáng tin cậy để cùng nhìn lại năng lực thật của mình. Một ngành học đúng không nhất thiết là ngành từng mơ ước ban đầu, mà là ngành giúp bạn đi xa nhất, dựa trên năng lực và hoàn cảnh hiện tại.

